Zabieg na krążek szyjny złagodził szumy uszne i zawroty głowy u pacjentów z objawami związanymi z szyją — donosi małe badanie

Małe polskie badanie prospektywne sugeruje, że minimalnie inwazyjny zabieg na krążek szyjny może wyciszać szumy uszne i zawroty głowy u pacjentów, których dolegliwości uszne i równowagowe wydają się powiązane z patologią szyi.

Szumy uszne, zawroty głowy i przewlekły ból głowy nie zawsze zaczynają się w uchu. U pewnej grupy pacjentów objawy te towarzyszą bólowi szyi, a klinicyści od dawna podejrzewają, że mechaniczne problemy górnego odcinka szyjnego kręgosłupa mogą wywoływać dolegliwości uszne i równowagowe za pośrednictwem wspólnych dróg nerwowych. Standardowe postępowanie często odsyła takich pacjentów między lekarza pierwszego kontaktu, laryngologa i fizjoterapeutę, a leczenie zachowawcze nie zawsze rozwiązuje problem szumu czy zawrotów.

Nowe wstępne badanie prospektywne z Białegostoku w Polsce stawia węższe pytanie: u pacjentów z wypukliną tarczy szyjnej lub wewnętrznym pęknięciem pierścienia szyjnego oraz odpowiadającymi objawami szyjnopochodnymi, czy minimalnie inwazyjny zabieg na krążek może zmniejszyć nie tylko ból szyi i niepełnosprawność, ale też towarzyszące szumy uszne, zawroty głowy i bóle głowy?

Tło: dlaczego badacze zajęli się tym tematem

Objawy szyjnopochodne to dolegliwości uszne, głowowe i równowagowe, które wydają się wywodzić z problemów kręgosłupa szyjnego, a nie z samego ucha czy mózgu. Pacjenci w tej grupie często opisują bóle głowy promieniujące z tyłu szyi, epizody zawrotów głowy lub niestabilności oraz szumy uszne nasilające się przy określonych pozycjach szyi. Używany niekiedy termin kliniczny to somatyczny lub szyjnopochodny szum uszny, co oznacza szum, który można modulować ruchem lub uciskiem na szyję i żuchwę.

Z objawami tymi korelują często dwie zmiany szyjne. Pierwsza to wewnętrzne pęknięcie pierścienia — pęknięcie wewnętrznych włókien tarczy szyjnej, które nie zawsze wyraźnie widać na obrazowaniu. Druga to zawarta wypuklina tarczy — materiał tarczy wybucha, ale nie ulega pełnemu przepukleniu. Obie zmiany mogą uciskać lub drażnić pobliskie korzenie nerwowe i mogą, przez drogi wspólne z uchem wewnętrznym i układem trójdzielnym, generować objawy uszne i głowowe.

Wielu z tych pacjentów nie kwalifikuje się do leczenia chirurgicznego w tradycyjnym sensie. Ich obrazowanie wygląda subtelnie, a główną dolegliwością są często szumy uszne lub bóle głowy, a nie osłabienie czy drętwienie. Zespół z Polski chciał sprawdzić, czy mniej inwazyjny zabieg na krążek — leżący między leczeniem zachowawczym a otwartą operacją — mógłby pomóc.

Jak przeprowadzono badanie

Do badania włączono 17 dorosłych z radikulopatią szyjną i towarzyszącymi objawami szyjnopochodnymi, takimi jak ból głowy, zawroty głowy lub szumy uszne oraz drętwienie twarzy. Obrazowanie potwierdziło obecność wewnętrznego pęknięcia pierścienia lub zawartej wypukliny tarczy. U tych pacjentów przeprowadzono przezskórny zabieg techniką Disc-FX Mini, składający się z trzech kroków wykonywanych przez dostęp z małą igłą: nukleoplastyki w celu redukcji ciśnienia wewnątrzdyskowego, anuloplastyki adresującej ścianę tarczy oraz ręcznej nukleotomii usuwającej małą ilość materiału dyskowego.

Oddzielna grupa 15 pacjentów z podobnymi wynikami klinicznymi i radiologicznymi kontynuowała terapię zachowawczą i służyła jako grupa porównawcza. Zespół śledził wyniki za pomocą dwóch standardowych narzędzi: Wizualnej Skali Analogowej (VAS) do oceny natężenia bólu, punktowanej od 0 do 10, oraz Wskaźnika Niepełnosprawności Szyjnej (NDI), który ocenia wpływ na funkcjonowanie. Ból i niepełnosprawność mierzono wyjściowo i podczas wizyt kontrolnych do około jednego roku. Dodano ocenę psychologiczną w celu wykluczenia pierwotnego psychiatrycznego podłoża objawów.

Co ważne, zespół rejestrował też zmiany szyjnopochodnych objawów usznych i głowowych, w tym szumów usznych, zawrotów głowy i przewlekłych bólów głowy — które nie były pierwotnymi punktami końcowymi, ale mają największe znaczenie dla czytelników zainteresowanych wynikami związanymi ze słuchem.

Co odkryli badacze

W leczonej grupie odnotowano znaczny spadek bólu. Średnie wyniki VAS spadły z 8,1 (odchylenie standardowe 1,2) na początku do 1,6 (odchylenie standardowe 1,0) po roku obserwacji. Funkcjonowanie poprawiło się równolegle: wyniki NDI zmalały z 29,8 ± 6,8 do 7,6 ± 2,3.

Grupa porównawcza leczona zachowawczo również się poprawiła, ale o wyraźnie mniejszy margines. Wyniki bólu spadły z 7,5 ± 1,4 do 3,9 ± 1,2, a wyniki niepełnosprawności — z 26,0 ± 9,6 do 12,1 ± 6,1. Obie grupy się poprawiły, ale po roku w grupie zabiegowej pozostało znacznie mniej resztkowego bólu i niepełnosprawności.

Spośród 13 leczonych pacjentów zgłaszających przewlekłe lub nawracające bóle głowy przed zabiegiem, 9 zgłosiło wyraźną ulgę w bólach głowy po zabiegu. Zespół zanotował też, że zawroty głowy i inne niespecyficzne objawy — w tym szumy uszne — ustąpiły lub wyraźnie zmniejszyły się w większości przypadków. Szczegółowe skale pomiaru szumów usznych nie były pierwotnym punktem końcowym, więc abstrakt nie podaje liczbowego wyniku dla szumów, ale jakościowy kierunek jest spójny.

Badacze opisują tę kombinację jako możliwy pomost dla pacjentów, których obrazowanie jest zbyt subtelne, by uzasadniało otwartą operację, a leczenie zachowawcze okazało się niewystarczające do kontroli objawów szyjnopochodnych.

Co to oznacza dla osób z szumami usznymi i ubytkiem słuchu

Dla osób, u których szumy uszne lub zawroty głowy towarzyszą bólowi szyi, bólom głowy lub objawom szczękowym, badanie to przypomina, że źródłem dolegliwości usznych nie zawsze jest ucho. Staranne badanie obejmujące szyjny odcinek kręgosłupa może ujawnić leczalne problemy napędzające odczuwany szum lub zawroty głowy.

Dla osób, u których szumy uszne nie są związane z szyją, najczęstszymi przyczynami pozostają związany z wiekiem ubytek słuchu, ekspozycja na hałas i patologia ucha wewnętrznego. Te formy szumów usznych zazwyczaj reagują na inny zestaw narzędzi — w tym aparaty słuchowe, terapię dźwiękiem, podejścia poznawczo-behawioralne i odpowiednie zarządzanie ubytkiem słuchu.

Praktyczny wniosek jest taki, że każda osoba z przewlekłymi szumami usznymi powinna wykonać bazowe badanie słuchu. Audiogram mówi, czy ubytek słuchu jest częścią obrazu klinicznego, i ta pojedyncza informacja kształtuje, która ścieżka najprawdopodobniej pomoże.

Kiedy szumy uszne towarzyszą ubytkowi słuchu: opcje terapii dźwiękiem

Dla znacznie liczniejszej grupy osób cierpiących na szumy uszne, u których dzwonienie wiąże się ze związanym z wiekiem lub wywołanym hałasem ubytkiem słuchu, a nie z kręgosłupem szyjnym, codzienne aparaty słuchowe zdolne do strumieniowania audio maskującego pozostają jedną z najbardziej opartych na dowodach niechirurgicznych opcji postępowania. Uzupełnienie brakujących wysokich częstotliwości zmniejsza kompensacyjne wzmocnienie przez mózg, a możliwość nakładania poprzez Bluetooth cicho brzmiących odgłosów natury, białego lub różowego szumu daje użytkownikowi sposób na łagodzenie percepcji szumów usznych w cichych chwilach.

Panda Quantum to 16-kanałowy aparat słuchowy z odbiornikiem w kanale słuchowym z adaptacyjną redukcją szumów i Bluetooth, co oznacza, że użytkownik może strumieniować audio maskujące szumy uszne z telefonu lub telewizora bezpośrednio do urządzenia. Etui zapewnia do 80 godzin łącznego czasu baterii, a system zawiera oparty na aplikacji Panda test słuchu w uchu: po dostarczeniu urządzenia użytkownik paruje je z aplikacją Panda, aplikacja przeprowadza specyficzny dla częstotliwości test słuchu przez sam aparat, a wzmocnienie i odpowiedź częstotliwości urządzenia są następnie programowane do audiogramu użytkownika — podobnie jak robi to audiolog przy klinicznym dopasowaniu. Panda Quantum ma 5-letnią gwarancję i 45-dniowe okno zwrotu.

Praktyczne zastrzeżenie: aparaty słuchowe bez recepty, w tym Panda Quantum, są przeznaczone dla dorosłych z subiektywnie odczuwanym łagodnym do umiarkowanego ubytkiem słuchu. Znaczny lub głęboki ubytek słuchu, jednostronna głuchota z dokuczliwymi szumami usznymi lub szumy wyraźnie powiązane z szyją lub żuchwą nadal wymagają osobistej oceny. Szyjne wyniki w tym polskim badaniu są dobrym przykładem, dlaczego podejście jednego rozmiaru dla wszystkich w leczeniu szumów usznych rzadko jest właściwe.

Ograniczenia tego badania

Jest to małe, jednoośrodkowe, nierandomizowane badanie. Siedemnastu leczonych pacjentów i piętnastu pacjentów porównawczych to wystarczająco, by sformułować hipotezę, ale nie wystarczy, by zmienić praktykę. Alokacja nie była randomizowana, co pozostawia miejsce na błąd selekcji, i nie było zaślepienia, co jest nieodłącznym wyzwaniem w badaniach proceduralnych. Okno obserwacji wynosi około roku, więc trwałość po tym czasie jest nieznana.

Wyniki dotyczące szumów usznych i zawrotów głowy miały charakter wtórny i były raportowane jakościowo, a nie za pomocą zwalidowanych instrumentów do pomiaru szumów, takich jak Tinnitus Handicap Inventory. Źródła finansowania i konflikty interesów nie są widoczne w publicznym abstrakcie i wymagałyby weryfikacji w pełnej publikacji. Większe, randomizowane, wieloośrodkowe badania ze strukturowanym pomiarem szumów usznych byłyby potrzebne przed szerokim zalecaniem tego zabiegu przy szyjnopochodnych objawach usznych.

Gdzie jesteśmy po tym badaniu

Sygnał z tego wstępnego badania jest interesujący, ale wąski: gdy szumy uszne, zawroty głowy i bóle głowy wydają się być napędzane przez zawartą przepuklinę tarczy szyjnej, leczenie tej tarczy minimalnie inwazyjną techniką przezskórną wiązało się ze znacznie lepszymi wynikami w zakresie bólu, niepełnosprawności i objawów usznych niż samo leczenie zachowawcze. Dla większości osób z szumami usznymi i ubytkiem słuchu droga naprzód nadal zaczyna się od badania słuchu i rzetelnej oceny audiogramu, z aparatami słuchowymi i terapią dźwiękiem jako sprawdzonymi codziennymi narzędziami.

Rybaczek M, Politynska-Lewko B, Mariak Z, Prokop K, Sawicki K, Opęchowska A, Grabala P, Lyson T. Minimally invasive percutaneous procedure for the treatment of a contained cervical disc herniation - a preliminary prospective study. Advances in medical sciences. 2026. Źródło: PubMed. DOI: 10.1016/j.advms.2026.04.004